Азан кIелайдалай кьулухъ ван алаз Пайгъамбардиз (Аллагьдин салатни салам хьуй адал) салават гъун къадагъа (гьарам) яни?

Ваъ, гьарам туш. Азан гайидалай кьулухъ Пайгъамбардиз (Аллагьдин салатни  салам  хьуй адал) салават гъун сунна я. И кар азан ягъай касдини адан ван атайбуруни авуна кIанда.
Имам Муслима агакьарнавай гьакъикъи гьадисда лагьанва: «Квез азандин ван хьайила, адан гафар тикрар ая, ахпа заз салават гъваш ва Аллагьдивай  зун патал василат (чIехи дережа) тIалаб ая (яни и дуьа кIела:
«Аллагьумма Рабба гьази дагIвати-ттаммати ва-ссаляти-ль-къаимати ати МухIаммадан иль-василата валь-фазилата вабгIасгьу макъаман МахIмудани-ллязи вагIадтагьу, иннака ля тухлифуль-мигIад»)».

Завай жува авур кпIунин суваб зи мукьвабурун руьгьериз бахш авуртIа жедани?

«Ианату тIалибин» ктабда лугьузвайвал, мусурмандиз вичи авур кпIунай (ферз ва я сунна) адаз хьайи хьтин суваб (мисли) вичин мукьвабурун ва гьакI вири мусурманрин руьгьериз бахшдай ихтияр ава. Ам абурал агакьни ийида («Ианату тIалибин» гьашияту «Фатгь аль-муин»).

Заз са четин месэла ава. Заз пехилвиликай гьикI азад жедатIа чизвач… гьавиляй, ам гьиссдайла зак секинсузвал акатзава… Саналди пехилвал ва секинсузвал гьиссзава… ам акьван четин я хьи! ГьакIни такабурлу- вал… захъ ам аватIа заз чидач… ятIани зун секинсуз

Алимдин жаваб:
Пехилвал чIехи гунагьрин дережадик акатзава. Пехилвал ийизвай инсандин гунагь зурба я, вучиз лагьайтIа ада Аллагьдин къарардал разисузвалзавайди хьиз я. Къуръанда Аллагьди Вичин лукIар пехилдан амалар дуьз туширдан гъувурда тун патал, абуруз тугьметар авуналди лугьузва (мана): «Яраб абуру Аллагьди Вичин жумартлувилелди абуруз ганвайдал пехилвалзаважал?!»

Инсандиз кафир, я туштIа мушрик лугьудай гафарин мана гьа сад яни? Яни инсан- диз многобожник лугьуналди, чна гуя адаз кафир лагьай мисал яз жезвай гунагь сад яни?

«Ширк» лугьудай гафуни Аллагь сад туширди тестикьарзавай динсузвал къалурзава. Ширк ва куфр са манадин гафар я, вучиз лагьайтIа, ада сад Аллагь авайди инкарзава.
Генани ам, пайгъамбарвал ва шариат тапарар тир фикирар къалурзавай лишан я.
Кафиррин ва мушрикрин чка Жегьеннем я. Гьавиляй инсандиз ахьтин экъуьгъунар авуртIа, жезвай гунагь сад я (Рагъиб аль Аласфани). 

ТIварцIи инсандиз таъсир ийизвани? Веледдиз гьихьтин тIвар гайитIа хъсан я?

Алимри лугьузва хьи, 70% -див агакьна инсандин къилихар адан тIварцIелай аслу я. ВучизлагьайтIа гьар са тIвар вичин шабигьдихъ (гьа ихьтин тIвар алай касдихъ) галаз алакъалу жезва. Эгер а тIвар хъсан ксарин, пайгъамбаррин, шейхерин ва я алимрин тIварарикай ятIа, гьа и ксарин берекатни а тIварцIин иесидал хкведа. Амма, эгер ам пис, диндивай яргъа, Аллагьдиз  аси инсанрин тIварарикай хьайитIа, дугъриданни абурун пис гьал, берекатсузвал и касдални хкведа. 
Пайгъамбарди  (Аллагьди н салатни салам хьуй адал) лагьана: «Къияматдин юкъуз квез куь ва куь бубайрин тIварар кьаз эвер гуда, гьавиляй куь тIварар хъсан, иербур ая». 
Лезгинский исламский просветительский портал